06 - 123 90 746 Otto Copesstraat 83, 5213 GK 's-Hertogenbosch
Woensdag, 14. Augustus 2019

Zo komt het dat mensen stotteren (en zo kom je er vanaf)

Bron: Redactioneel/BN De Stem/ANP MediaWatch.

Vloeiend praten is voor iemand die stottert een enorme opgave. In Nederland hebben 175.000 mensen daar last van, soms tijdelijk, soms langdurig. Hoe kom je aan deze spraakstoornis en, net zo belangrijk, kun je er nog van afkomen?

Stotteren is meestal (deels) aangeboren en openbaart zich vaak bij kinderen tussen de 2 en 5 jaar.

Praten, en vloeiend spreken, is een ingewikkelde vaardigheid: je moet je gedachten, ideeën en gevoelens omzetten in woorden en zinnen. Wat je wilt zeggen, moet je vervolgens in spraakbewegingen uitdrukken.

Hierbij gebruik je meer dan honderd spieren van onder meer de tong, lippen, kaak en het middenrif. Die spieren moeten met de goede snelheid en kracht en op het juiste moment worden aangestuurd vanuit de hersenen.

Bij stotteraars is die afstemming niet optimaal, waardoor ze veel herhalen zoals ‘dadadadaar’ of ‘i. i. i. i. k’; verlengen zoals ‘lllllief’ en blokkeren zoals ‘b…b… brood’.

Stotteren komt vaak voor. Wereldwijd stottert en hakkelt één op de honderd mensen. Zij bevinden zich in goed gezelschap: van beroemdheden als Marilyn Monroe en Winston Churchill is bekend dat zij stotterden.

De spraakstoornis kan vergaande sociale gevolgen hebben, aldus Annelies Mobach, bestuurslid van het StotterFonds en logopedist-stottertherapeut. ,,Mensen kunnen bepaalde woorden gaan vermijden of soms helemaal niks meer zeggen. Het kan stotteraars erg onzeker maken.’’

Oorzaak 2: Een hersentrauma

Door hersenletsel als gevolg van een ongeluk of beroerte kun je gaan hakkelen, zegt logopedist Catherine Theys. Ze deed in Nieuw-Zeeland onderzoek naar de hersenen van mensen die zijn gaan stotteren na een hersentrauma.

Je hebt grotere kans dat je gaat stotteren bij hersenletsel in de gebieden die te maken hebben met de spraakproductie, zegt ze. ,,Mogelijk hadden de mensen die gaan stotteren na hersenletsel er al aanleg voor. Er zijn mensen die als kind hebben gestotterd en daar na een hersentrauma opnieuw last van krijgen. Maar het omgekeerde komt ook voor: mensen die stotteren kunnen er na een hersentrauma ineens vanaf zijn.’’

Oorzaak 3: Emotioneel trauma

Het komt weinig voor dat iemand pas op volwassen leeftijd gaat stotteren of haperen. Maar áls het gebeurt, komt dat vaak door een plotseling optredend emotioneel trauma. Bijvoorbeeld als een geliefde overlijdt of als iemand een ernstig ongeluk meemaakt. Ook grote levensgebeurtenissen, zoals een echtscheiding, of snelle veranderingen in korte tijd, zoals een verhuizing, kunnen stotteren uitlokken. Bij mensen die al sinds hun kinderjaren stamelen, kan een emotioneel trauma het stamelen verergeren.

Hoe kom je er weer vanaf?

Oplossing 1: Eroverheen groeien

Bij 75 procent van de kinderen die stotteren, verdwijnt de spraakstoornis vanzelf. Meisjes hebben meer kans op spontaan herstel dan jongens. Dit komt waarschijnlijk omdat de hersenhelften van meisjes zich sneller ontwikkelen.

Hoe langer het stotteren bij een kind duurt, hoe groter de kans dat het niet vanzelf overgaat. Vanaf 8 jaar wordt de kans op spontaan herstel snel kleiner.

In het algemeen geldt: als bij een kind na een jaar stotteren weinig verbetering optreedt, is behandeling op zijn plaats. Maar zijn er meer risicofactoren, dan is het verstandig al eerder met therapie te beginnen.

Oplossing 2: Zingen

Zangeres Sanne Hans (Miss Montreal) stottert, maar niet als ze zingt. Veel hakkelaars en stotteraars kunnen wel vloeiend zingen. Ook praten met een raar stemmetje stopt de haperingen, verlengingen en blokkeringen. Dus voortaan maar zingen en raar praten? Nee, vindt logopedist Theys. ,,Zingen of stemmetjes opzetten is geen definitieve oplossing. Het is geen goede manier, omdat het kan leiden tot vermijdingsgedrag.’’

Oplossing 3: Therapie

,,Vroeger werd over stotteren vaak gedacht: dat gaat wel weer over’’, zegt Annelies Mobach. ,,Inmiddels weten we dat het vaak toch verstandig is vroeg te beginnen met therapie. Soms doen we dat al bij peuters van 2,5 jaar. Dat werpt vruchten af, want steeds minder kinderen lijken blijvend te stotteren.’’

Er zijn op jonge leeftijd twee gangbare therapievormen. Het Demands and Capacities Model (DCM) richt zich op een tijdelijke aanpassing van degenen rondom het kind, meestal de ouders. Mobach: ,,Als een kind bijvoorbeeld spreekt in zinnen van vier woorden, dan praat jij in zinnen van vier woorden terug. Zo kan het op zijn eigen niveau meedoen aan het gesprek en is de kans op stotteren kleiner.’’

Bij de andere therapievorm, Lidcombe, zet je je zoon of dochter op het goede spoor. Mobach: ,,Als je kind een zin vloeiend uitspreekt, zeg je bijvoorbeeld: ‘Dat ging gemakkelijk’. Zo leert het wat gewenst gedrag is. Daarna kun je af en toe het stotteren benoemen en bijvoorbeeld zeggen: ‘Kun je dat repareren?’’’

Bij de therapie voor (jong)volwassenen komt ook het zogeheten ‘verborgen stotteren’ aan bod, oftewel het deel dat onzichtbaar blijft. Een logopedist of therapeut kijkt mee of sprake is van spreekangst en minderwaardigheidgevoelens. Is het stotteren ontstaan na een emotioneel trauma, dan kan naast stottertherapie psychologische hulp nodig zijn. Daarna verdwijnt het vaak.

Oplossing 4: Een fijne omgeving

Als de omgeving op een prettige manier reageert, verkleint dat de kans op het ontstaan van spreekangst en vermijdingsgedrag, zegt Annelies Mobach. Zo kun je het beste vooral goed luisteren naar wát de stotteraar vertelt en niet naar hóé hij het zegt.

Reacties als ‘praat eens rustig’, of ‘haal diep adem’ werken vaak averechts. Iemand weet dan niet wat hij anders moet doen, maar krijgt wel het gevoel dat hij iets fout doet. Dat verhoogt de spanning.

Stotter je zelf? Leg dan aan je omgeving uit hoe die het best kan reageren. ,,Het is fijn als mensen om je heen weten dat ze je de tijd moeten geven om je te laten uitpraten.’’

Nog een tip voor een gesprekspartner: praat zelf in een rustig tempo. Zo wordt de stotteraar rustiger en dat helpt hem op zijn beurt weer om gemakkelijker te praten.

► Wat is stotteren?

Meer nieuws vandaag:

Updates afgelopen week:

Goedenavond

HN heeft de ANBI-status:

IBAN: NL09RABO0158802764

[Kijk hier voor alle mogelijkheden]

HN-nieuwsbrief juni 2019

Handicap Nationaal

Otto Copesstraat 83

5213 GK 's-Hertogenbosch

Telefoon: 06 - 123 90 746

Fax: 073 - 850 81 88

E-mail: info@handicapnationaal.nl

IBAN: NL09RABO0158802764

KvK Nummer: 51372266

RSIN Nummer: 823247521

GeefGratis Nummer: 5105

website security

Onze website maakt gebruik van cookies: Wij plaatsen cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door op [OK] te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer/privacybeleid leest u hier meer over.