06 - 123 90 746 Otto Copesstraat 83, 5213 GK 's-Hertogenbosch
Maandag, 22. Juli 2019

Zo voorkom je dat je kind een narcist wordt.

Bron: Redactioneel/BN De Stem/ANP MediaWatch.

Als ouders wil je maar één ding: dat je kind een blij en evenwichtig mens wordt. Maar hoe voorkom je dat je spruit verandert in een kleine narcist? Overdrijf niet met complimenten, zeggen deskundigen Martin Appelo en Eddie Brummelman.

Jongeren zijn de afgelopen jaren narcistischer geworden, schrijft psycholoog Eddie Brummelman in zijn boek Bewonder mij! Brummelman onderzoekt narcisme en zelfwaardering aan de Universiteit van Amsterdam: ,,Onze individualistische culturele waarden hebben geleid tot een toename van narcisme.’’ Gelukkig komt er ook een tegenbeweging op: ,,Onder invloed van economische tegenslagen voelen we ons minder verheven en meer verbonden.’’

De term narcist wordt te pas en te onpas gebruikt - hij is afkomstig van de mythe waarin Narcissus verliefd wordt op zijn spiegelbeeld. De één heeft het over een persoonlijkheidsstoornis waarin iemand het zelfbeeld van een ander ondergraaft, de ander doelt op een trekje waarbij iemand vooral van zichzelf houdt.

Brummelman ziet narcisme als een breder spectrum: ,,Niemand is volledig narcist of volledig niet- narcist. We hebben deze persoonlijkheidstrek allemaal in meerdere of mindere mate. Het wordt een probleem als je constant op zoek bent naar de bewondering van anderen en je gekrenkt voelt als die uitblijft.’’

Boos.

Een kind kan een bepaalde aanleg voor narcisme hebben

Psycholoog Martin Appelo: ,,Bij een narcist ontbreekt elke wederkerigheid, hij of zij is helemaal gericht op de vraag: hoe is dit voor míj? De ander wordt niet in de interactie betrokken. Als iemand daar iets van zegt, wordt een narcist boos.’’

Wetenschappers zijn het erover eens dat narcisme een combinatie is van omgevings- en aangeboren factoren. Opvoeding speelt bijvoorbeeld een rol. Appelo: ,,Een kind kan een bepaalde aanleg voor narcisme hebben. Als het opgroeit in een veilige, stabiele en liefdevolle omgeving, dan hoeft die aanleg niet tot ontwikkeling te komen.’’

Brummelman ontdekte in zijn onderzoek dat ouders narcistische trekjes kunnen stimuleren door de manier van complimenteren. ,,Als ouders wil je je kind een stevig zelfbeeld meegeven. Onbedoeld kun je een heel andere boodschap overbrengen, namelijk dat het je liefde steeds weer moet verdienen door uitzonderlijk te zijn.’’

Tips om te voorkomen dat je kind een narcist wordt:

1. Zorg voor een veilige omgeving;

Narcisten hebben een lage oxytocinespiegel, wat erop duidt dat het hechtingsproces in hun vroege jeugd niet goed is verlopen, zegt Appelo. ,,Opgroeien in een omgeving met agressie is een belangrijke risicofactor. Een kind moet al jong op zijn hoede zijn en leert dat het er grotendeels alleen voor staat.’’ Tip één is dan ook: zorg dat je kind zich veilig en geborgen voelt, door elke vorm van agressie te vermijden.

Zeg gewoon ‘mooie tekening’ en niet ‘on-ge-loof-lijk mooi, fan-tas-tisch gedaan’

2. Leer je kind omgaan met teleurstelling:

Een kind dient te leren dat het af en toe gefrustreerd raakt. Appelo: ,,Je kind moet ervaren dat er niks ergs gebeurt als het niet altijd krijgt wat het wil. Of als iets anders verloopt dan verwacht.’’ Af en toe ‘nee’ zeggen dus, al is dat lastig. Anders denken sommige kinderen dat zij zich alles kunnen veroorloven en overal recht op hebben. ,,Er is een foto van mensen die in de rij wachten tot ze de top van de Mount Everest op kunnen. Dat vind ik veelzeggend: iedereen meent recht te hebben op de top.’’

3. Geen opgeblazen complimenten:

Onze cultuur is beïnvloed door de beweging uit de jaren 70 die ervan uitgaat dat angst, geweld en depressie voortkomen uit een lage zelfwaardering. Brummelman: ,,De gedachte was, dat we dat voorkomen door kinderen te overladen met complimenten en ze op een voetstuk te plaatsen. Mijn onderzoek laat zien dat dit averechts kan werken. Bij constante overwaardering zeg je: je bent uitzonderlijk en daarom houden we van je. Verpest het niet, want dan is mijn liefde over.’’ Zeg gewoon ‘mooie tekening’ en niet ‘on-ge-loof-lijk mooi, fan-tas-tisch gedaan’.

4. Prijs de inspanning:

Nog beter: complimenteer je kind voor zijn inzet, los van het resultaat. Complimenten als ‘Wat heb je daar hard aan gewerkt’, of ‘Ik zie dat je enorm je best hebt gedaan’ geven je kind het gevoel dat je het echt ziet, en dat liefde niet afhangt van prestaties.

5. Laat een kind niet vallen:

Als ouders mag je verwachtingen hebben van je kind; je geeft daarmee aan dat je vertrouwen hebt in zijn competenties.

Brummelman: ,,In een onderzoek uit de jaren 90 blijkt dat kinderen het vervelend kunnen vinden als ze voor iets makkelijks een compliment krijgen. Ze vragen zich af: denk je soms dat ik niet beter kan?’’

Eisen stellen is prima, maar laat je kind niet vallen als het daaraan niet voldoet. Bekritiseer zijn gedrag, niet de persoon. Geen ‘Wat ben je ook een nietsnut’ bij een slecht cijfer, maar ‘Misschien moet je niet tot zo laat gamen’.

Geef mee: je bent goed zoals je bent, ongeacht wat anderen doen

6. Liever warmte dan spullen:

Wil je je kind overladen, doe dat dan liever met warmte dan met spullen. Psycholoog Appelo: ,,Een kind heeft veel meer aan veiligheid en geborgenheid, aan het gevoel: er wordt van mij gehouden, wie ik ook ben en wat ik ook doe.’’

Dat sommige ouders het gemakkelijker vinden spullen te geven, is overigens begrijpelijk. Het kost meer inspanning warmte en geborgenheid te bieden, zegt Brummelman. ,,Want dat betekent tijd doorbrengen met je kind, interesse tonen en plezier delen, juist ook op de momenten dat het geen bijzondere prestatie heeft geleverd.’’

7. Vergelijk je kind niet met anderen:

Door je kind te vergelijken met anderen (‘Jij bent veel slimmer dan de rest’) kun je het de boodschap geven dat het superieur is, en dat het aan die standaard moet blijven voldoen om jouw liefde te verdienen. Brummelman: ,,Focus liever op de groei die je kind doormaakt: ‘Wat knap dat je dat moeilijke onderwerp nu wél snapt’. Zo geef je mee: je bent goed zoals je bent, ongeacht wat anderen doen.’’

8. Stop niet met complimenten geven:

Let op: Stoppen met je kind complimenten geven is niet nodig, en zelfs onwenselijk. Brummelman: ,,Positief opvoeden is belangrijk. We zouden alleen meer moeten stilstaan bij de boodschap die we soms onbedoeld overbrengen.’’ Appelo: ,,Word niet te krampachtig. Bovendien: kinderen zijn geen cake die je volgens een recept bakt. Voor ieder kind is het anders.’’

‘Bewonder mij! Overleven in een narcistische wereld’, Eddie Brummelman. (Nieuwezijds, €20); ‘Wij zij, gaat de wereld aan narcisme ten onder?’, Martin Appelo (Boom, €21)

► Psychologie: Wat is narcisme?

Meer nieuws vandaag:

Updates afgelopen week:

Goedenacht

HN heeft de ANBI-status:

IBAN: NL09RABO0158802764

[Kijk hier voor alle mogelijkheden]

HN-nieuwsbrief juni 2019

Handicap Nationaal

Otto Copesstraat 83

5213 GK 's-Hertogenbosch

Telefoon: 06 - 123 90 746

Fax: 073 - 850 81 88

E-mail: info@handicapnationaal.nl

IBAN: NL09RABO0158802764

KvK Nummer: 51372266

RSIN Nummer: 823247521

GeefGratis Nummer: 5105

website security

Onze website maakt gebruik van cookies: Wij plaatsen cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door op [OK] te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer/privacybeleid leest u hier meer over.