06 - 123 90 746 Otto Copesstraat 83, 5213 GK 's-Hertogenbosch
Dinsdag, 5. Februari 2019

Half uurtje buiten voor je dagelijkse portie vitamine D.

Bron: Redactioneel/AD/ANP MediaWatch.

Vitamine D is misschien wel de meest onderschatte vitamine. Het is goed voor je botten, tanden, brein, spieren en weerstand. En toch hebben miljoenen Nederlanders een tekort, met alle gezondheids-risico’s van dien.

Allereerst een schrale troost: het overkomt de besten. Ook het gezelschap van het Birmingham Royal Ballet én bijna driekwart van de topsporters kampen met een tekort aan vitamine D, blijkt uit onderzoek. Je spieren zijn dan slapper, je bent futloos en hebt sneller pijn aan de gewrichten. Ook bleken de ballerina’s en topsporters gevoeliger voor blessures.

Één op de drie kinderen van 6 jaar heeft een tekort aan vitamine D.

Vitamine D helpt het lichaam namelijk calcium en fosfor uit voeding op te nemen. ,,Vroeger dachten we dat het alleen goed was voor botten en tanden, maar het is ook belangrijk voor de spiersterkte en het immuunsysteem’’, zegt Gertjan Schaafsma, emeritus hoogleraar voeding en levensmiddelen. ,,Een tekort is slecht voor de lichamelijke ontwikkeling, coördinatie en het uithoudingsvermogen.’’

Geen nood, het medicijn is binnen handbereik: de zon. Het mooie aan vitamine D is dat het menselijk lichaam het zelf kan aanmaken. UV-straling is de belangrijkste bron. Zonlicht zet in onze huid cholesterol om in vitamine D.

Tekort.

Vooral aan het eind van de winter, waarin de zon laag staat, de dagen korter zijn en mensen meer binnen blijven, heeft bijna iedereen een tekort. ,,Daarom is het van belang om veel buiten te zijn’’, zegt Schaafsma. ,,30 minuten je gezicht en handen blootstellen aan zonlicht levert al een flinke hoeveelheid vitamine D op. De zon hoeft niet per se fel te schijnen. Bij bewolking is er ook ultraviolet licht, hoewel je huid dan wel mínder aanmaakt. Elke dag lunchwandelen is dus niet alleen goed tegen hart- en vaatziekten maar ook voor de vitamine D-voorziening.’’

Behalve in zonlicht zit vitamine D ook in vette vis (zalm, paling, haring, makreel en forel) en in lagere hoeveelheden in vlees en eieren. Verder wordt het toegevoegd aan halvarine, margarine en bak- en braadproducten.

Toch hebben miljoenen Nederlanders een tekort aan vitamine D. Vooral kinderen, ouderen, migranten en zwangere vrouwen vormen een risciogroep.

Huid.

Dat geldt eens te meer voor mensen met een donkere huid. ,,Die maken minder vitamine D aan vanwege de pigmentatie’’, legt Schaafsma uit. Bovendien hebben migranten vaak een ander voedingspatroon dan autochtone Nederlanders, die vaker vette vis eten en margarine gebruiken. ,,Migranten gebruiken vaak oliën. Die zijn niet altijd met vitamine D verrijkt. Ook nuttigen ze minder zuivelproducten, waardoor hun lichaam minder calcium krijgt aangeleverd.’’

Extra risico lopen islamitische vrouwen en meisjes, die vaak lichaamsbedekkende kleding dragen, waardoor ze onvoldoende zonlicht op hun huid krijgen. Dat geldt ook voor ouderen, die vaker gebonden zijn aan huis en verzorgingscentra. Een tekort kan leiden tot botontkalking, zwakkere botten en minder spierkracht. Ze lopen het risico sneller te vallen en daarbij iets te breken. Schaafsma: ,,Bovendien neemt het vermogen van de huid om vitamine D aan te maken af naarmate je ouder wordt.’’

Zwanger.

Voor zwangere vrouwen is voldoende vitamine D van groot belang. Een kind krijgt via moedermelk relatief weinig vitamine D binnen. Schaafsma: ,,Daarom zal een kind het in de eerste periode moeten doen met de voorraad die het tijdens de zwangerschap van de moeder heeft gekregen.’’

Het Erasmus MC concludeerde uit eerder onderzoek dat vrouwen die tijdens de zwangerschap een tekort hebben, een verhoogd risico hebben op een kind met autisme. De hersenen van het kind ontwikkelen zich dan niet optimaal.

Verder blijkt uit het Rotterdamse onderzoek dat een op de drie kinderen van 6 jaar een tekort aan vitamine D heeft. Bij 6 procent gaat het zelfs om een ‘ernstig tekort’. Onder Turkse, Marokkaanse, Surinaamse, Kaapverdische en Antilliaanse kinderen heeft maar liefst ruim de helft een tekort, en een op de vijf kampt met een ‘ernstig’ tekort.

Kinderen.

Kinderen met een tekort kijken vaker televisie, eten ongezonder, spelen minder buiten en fietsen minder vaak naar school. Hoewel de Gezondheidsraad adviseert kinderen tot 4 jaar dagelijks 10 microgram vitamine D extra te geven, bijvoorbeeld in druppelvorm, gebeurde dat niet bij ruim de helft van de onderzochte kinderen.

Vooral kinderen van 6 tot 24 maanden zijn gevoelig voor een tekort, omdat in die leeftijdsperiode de botten een snelle groei doormaken. Als die te weinig calcium en fosfaat inbouwen, zijn de botten minder sterk. Dat kan leiden tot rachitis, een skeletaandoening met als gevolg O-benen, een scheve ruggengraat of gebitsproblemen.

"Kinderen met een tekort kijken vaker televisie, eten ongezonder, spelen minder buiten en fietsen minder vaak naar school."

Engelse ziekte.

Rachitis wordt ook de ‘Engelse ziekte’ genoemd, omdat een tekort aan vitamine D vaak geassocieerd wordt met bedompte Engelse fabriekssteden tijdens de industriële revolutie.

Maar het was niet alleen een Engels probleem, blijkt deze week uit promotieonderzoek van fysisch antropoloog Barbara Veselka (Universiteit Leiden). Rachitis kwam in voorgaande eeuwen ook vaak in Nederlandse plattelandsgemeenten voor. Daarbij spelen sociaal-culturele gebruiken een rol, zegt Veselka. ,,Veel mensen gingen tot voor kort zeer bedekt gekleed. Vrouwen droegen lange jurken, mannen hadden meestal een hoed of pet op hun hoofd, en ook de kinderen werden vaak als een soort mini-volwassenen van top tot teen aangekleed.’’

Veselka onderzocht 632 skeletten op begraafplaatsen. Ze keek naar afwijkingen zoals O-benen, maar ook naar het tandbeen uit kiezen en hoektanden. Daaraan is te zien op welke leeftijd iemand een tekort aan vitamine D heeft opgelopen. ,,Bij één persoon waren maar liefst zeven periodes van een vitamine D-tekort zichtbaar, vermoedelijk iedere winter weer. Die man had het niet getroffen.’’

Het gaat weliswaar om archeologisch onderzoek, maar de uitkomsten zijn volgens Veselka nog steeds relevant. ,,Je kunt mijn onderzoek zien als een waarschuwing voor wat de ziekte kan aanrichten.’’

Fysisch antropologe Barbara Veselka inspecteert een van de skeletten.

Fysisch antropologe Barbara Veselka inspecteert een van de skeletten. © BOOR

Volgens de Gezondheidsraad heeft iedereen 10 microgram vitamine D per dag nodig. Bij risicogroepen is dat twee keer zoveel. Supplementen helpen dat tekort aan te vullen. Dat is volgens Gertjan Schaafsma niet schadelijk, zolang het onder de 100 microgram per dag blijft. ,,Zo’n supplement is niet duur. Elke ochtend bij het ontbijt een tabletje slikken, is goed. En dan niet alleen als de ‘r’ in de maand is, maar het hele jaar door.’’

► Dr Jos Wielders over Vitamine D:

Meer nieuws vandaag:

Afgelopen week:

Goedenacht

HN heeft de ANBI-status:

IBAN: NL09RABO0158802764

[Kijk hier voor alle mogelijkheden]

HN-nieuwsbrief December

Handicap Nationaal

Otto Copesstraat 83

5213 GK 's-Hertogenbosch

Telefoon: 06 - 123 90 746

Fax: 073 - 850 81 88

E-mail: info@handicapnationaal.nl

IBAN: NL09RABO0158802764

KvK Nummer: 51372266

RSIN Nummer: 823247521

GeefGratis Nummer: 5105

Onze website maakt gebruik van cookies: Wij plaatsen cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door op [OK] te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer/privacybeleid leest u hier meer over.